Kahramanmaraş’ın kurtuluşunun 100. yılı kutlanırken, milli mücadelede şehit olan Türkoğlulu isimlere dikkat konusu oldu.
Maraş’taki işgalci Fransız kuvvetlerini takviye etmek amacıyla Antep ve Islahiye’den yola çıkan birlikler günümüzde Türkoğlu sınırları içerisinde bulunan Bababurnu mevkiinde Muallim Hayrullah ve çeteleri tarafından durdurulur.
Zafer ve Muharrem Bayazıt beylerin idaresindeki Bertiz çetelerinin de yetişmesi ile Fransızlara büyük bir darbe vurulur. Muallim Hayrullah Efendi bu çatışmalarda yaralanır ve bilahare kurtarılamayarak şehid olur. Millî kuvvetleri aşıp şehre giremeyen Fransız kuvvetleri civar köylerden olan Ceceli, Sarılar, Çakallı ve Kılılı’da katliamlara girişirler.
3 Ocak 1920 Cumartesi günü başlayan olaylar 10 Ocak 1920 günü son bulur. 3 Ocak gününün gecesinde Fransız kuvvetleri Ceceli köyünü abluka altına alıp ateşe verirler. Gecenin karanlığından faydalanan halk evlerini, mallarını bırakarak tepelere çekilirler. Sabahın ilk ışıkları ile köye giren işgal kuvvetleri 40 hanelik köyün 31 hanesini ateşe vererek yakarlar. Bu evlerde bulunan büyük ve küçük baş hayvanlar, arılar evlerle birlikte yaklır. Evlerini terk etmeye vakit bulamamış olan beş Türk köylüsü de bu katliamda şehid olur. Fransız kuvvetleri ertesi günü yol üzerinde rastladıkları bir çok hayvana el koyarken evlerdeki zahireleri de imha ederler. Şerefoğlu köyünü top ateşine tuttukları gibi Çakallı köyünde merada yayılan sığır sürüsünü de mitralyöz ateşine tutarlar. Çakallı’da yüzlerce (368) hayvanı kurşun yağmuruna tutup telef eden caniler terk edilmiş olan köy evlerini yağma ederek zahire ve eşyaları tahrip ederler. Bu arada yakalanan köylüler hunharca katledilir. Kılılı’da elleri ile mezarlarını kazdırtıp diri diri gömdükleri 26 kişinin isimleri tesbit edilememiş olup bu olaylarda şehid edilenlerden 33 kişinin ismi bilinmektedir.
11/1-Hasan oğlu Gökçe; Türkoğlu Ceceli’den. Fransız kuvvetlerinin köyü ablukaya alması ve ateşe vermesi dolayısıyla evi terk etmede gecikir. 4 Ocak 1920’de yanarak şehid olur. Şehid olduğunda kaç yaşında olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
12/2-Hüseyin oğlu Bedir Ahmet; Türkoğlu Ceceli’den. Fransız kuvvetlerinin köyü ablukaya alması ve ateşe vermesi dolayısıyla evi terk etmede gecikir. 4 Ocak 1920’de yanarak şehid olur. Şehid olduğunda kaç yaşında olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
13/3-Osman’ın Kızı Fatma; Türkoğlu Ceceli’den. Fransız kuvvetlerinin köyü ablukaya alması ve ateşe vermesi dolayısıyla evi terk etmede gecikir. 4 Ocak 1920’de yanarak şehid olur. Şehid olduğunda kaç yaşında olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
14/4-Osman’ın Kızı Ayşe; Türkoğlu Ceceli’den. Fransız kuvvetlerinin köyü ablukaya alması ve ateşe vermesi dolayısıyla evi terk etmede gecikir. 4 Ocak 1920’de yanarak şehid olur. Şehid olduğunda kaç yaşında olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
15/5-Ömer’in Kızı Hatice; Türkoğlu Ceceli’den. Fransız kuvvetlerinin köyü ablukaya alması ve ateşe vermesi dolayısıyla evi terk etmede gecikir. 4 Ocak 1920’de yanarak şehid olur. Şehid olduğunda kaç yaşında olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
16/6-Ahmet; Türkoğlu’ndan. Kadir’in oğlu. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. Şehid olduğunda beş yaşında idi.
17/7-Alhas oğlu Mehmet; Türkoğlu’ndan. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi.
18/8-Alhas oğlu Mahmut; Türkoğlu’ndan. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi.
19/9-Ali; Türkoğlu’ndan. Ökkeş’in oğlu. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de süngülenerek şehid edildi. Şehid olduğunda altı yaşında idi.
20/10-Ayşe (Türkoğlu Ceceli’den Osman’ın kızı. 4 Ocak 1920’de şehid edildi.)
21/11-Çoban Hasan; Türkoğlu Çakallı’dan. Nasır Hasan’ın çobanı. 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
22/12-Çoban Muhacir Abdi; Türkoğlu Çakallı’dan. Mulla Nasıroğlunun çobanı. 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
23/13-Durdu; Türkoğlu’ndan. Ali’nin oğlu. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. Şehid olduğunda dört yaşında idi.
24/14-Esma Hatun; Türkoğlu Çakallı’dan. Muhacir Abdivahap oğlu Memiş’in eşi. 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
25/15-Fatma (Türkoğlu Ceceli’li Osman’ın kızı. 4 Ocak 1920’de şehid edildi.)
26/16-Gülistan Hatun; Türkoğlu Çakallı’dan. Molla Nasıroğlu’nun hanımı. 5 Ocak 1920’de üç kızı ve iki oğlu ile birlikte şehid edildi.
27/17-Gülistan ve Molla Nasıroğlunun büyük kızı; Türkoğlu Çakallı’dan. İsmi bilinmiyor 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
28/18-Gülistan ve Molla Nasıroğlunun ortanca kızı; Türkoğlu Çakallı’dan. İsmi bilinmiyor 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
29/19-Gülistan ve Molla Nasıroğlunun küçük kızı; Türkoğlu Çakallı’dan. İsmi bilinmiyor 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
30/20-Gülistan ve Molla Nasıroğlunun büyük oğlu; Türkoğlu Çakallı’dan. İsmi bilinmiyor 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
31/21-Gülistan ve Molla Nasıroğlunun küçük oğlu; Türkoğlu Çakallı’dan. İsmi bilinmiyor 5 Ocak 1920’de şehid edildi.
32/22-Halil; Türkoğlu’ndan. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi.
33/23-Hasan; Türkoğlu’nda Antepli’nin çobanı. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. Şehid olduğunda 10 yaşında idi.
34/24-Hüsne; Türkoğlu’ndan. Abdullah oğlu Memik’in kızı. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. Şehid olduğunda sekiz yaşında idi.
35/25-İbiksiz Ahmet; Türkoğlu Kılılı’dan. Yoldan geçmekte iken 5 Ocak 1920’de kurşunlanarak şehid edildi.
36/26-Kırşehirli oğlu Abdullah; Türkoğlu’ndan. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi.
37/27-Mehmet; Türkoğlu Kılılı’dan. Mulla’nın oğlu. Yoldan geçmekte iken 5 Ocak 1920’de kurşunlanarak şehid edildi.
38/28-Mustafa; Türkoğlu Kılılı’dan. Yoldan geçmekte iken 5 Ocak 1920’de kurşunlanarak şehid edildi.
39/29-Ruşen; Türkoğlu’ndan. Fatiş kadının oğlu. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden çocuklarını kurtarmak için on yaşındaki Ruşen’i ve iki küçük çocuğunu alarak yola çıkan Fatiş Hatunun önünü Fransızlar keser. Ruşen çabuk davranarak kendini dikenli büklerin içine atar. Fransız askerleri çalılığı kurşun yağmuruna tutarlar. Ölmüştür diyerek Fatiş Hatunu ve iki çocuğunu alarak götürürler. Ruşen çalılığın içinde bir süre bekledikten sonra çıkar. Annesini ve kardeşlerini aramak isterse de yakalanarak annesi ve kardeşlerinin yanında süngülenerek 5 Ocak 1920’de feci şekilde şehid edilir. Şehid olduğunda on yaşındadır.
40/30-Topal oğlu Kadir; Türkoğlu Kılılı’dan. Yoldan geçmekte iken 5 Ocak 1920’de kurşunlanarak şehid edildi.
41/31-Velice Süleyman; Türkoğlu Kılılı’dan. Yoldan geçmekte iken 5 Ocak 1920’de kurşunlanarak şehid edildi.
42/32-Zekiye; Türkoğlu’ndan. Osman’ın kızı. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. Şehid olduğunda yedi yaşında idi.
43/33-Zeliha; Türkoğlu’ndan. Anteplinin kızı. Köyü kuşatan Fransız işgal kuvvetlerinin zulmünden kaçsa da yakalanarak 5 Ocak 1920’de kurşuna dizilerek şehid edildi. BABABURUN ŞEHİDİ
44-Muallim Hayrullah Efendi; Millî Mücadele Kahramanı. 1895’de Maraş’ta doğdu. Babası Yasinzâde Yüzbaşı Hacı Ali Efendi, Annesi Habibe Hatundur. İlk ve orta öğrenimini Maraş’ta tamamladıktan sonra İdadi tahsili için Halep’e gider. İdadi (lise) tahsilinden sonra yüksek tahsil için İstanbul’a gitmiştir. İstanbul’da mühendislik öğrenimini yaparken siyasi bir olaya karıştığı için II. Abdülhamid tarafından Mısır’a sürüldü. II. Meşrutiyetin ilanından sonra Halep’e döndü. Halep sultanisi Ulum-u Riyaziye muallimliğini kazanmış olmasına rağmen tayinini Maraş’a istedi. Maraş’ta muallim olarak görev yaparken Tekke şeyhi Selim Dede’nin üvey kızı Ayşe Hanımla evlendi. Şehrin işgali üzerine çok müteessir olarak kendini evine kapattı. Fransızların geleceği haber alınınca ailesi ile helalleşip teşkilatlanma çalışmalarına katılmak üzere şehirden ayrıldı. Elbistan civarından silah temin ederek bir çete gurubu oluşturup Pazarcık tarafına geçerek Antep-Maraş yolu üzerinde faaliyet göstermeye başladı. Adana’dan Maraş’a yardıma gelen Fransız kuvvetlerini Bababurun mevkiinde 7 Ocak 1920’de karşılayan çetelerin başında yer aldı. Bu çarpışmalarda baldırından yaralandı ve tedavi edilmek için önce Pazarcık’a sonra da ismi gizlenerek Antep’e götürüldü. Maraş’ın düşman işgalinden kurtuluşundan sonra güvenlik nedeniyle sedye üzerinde Maraş’a getirildi. Bir süre sonra yarası azdı. Alman Hastanesi’ne kaldırıldı. Bütün çabalara rağmen kurtarılamayarak burada vefat etti. Hastanede Ermeni doktor Artin tarafından zehirlendiği de söylenir. Vefâtı bütün şehri üzüntüye boğar. Cenâzesine tüm Maraşlı katılır. Bababurun muharebeleri düşmanla karşılıklı ilk çatışmadır. Civar köylerin çetelerinin yanı sıra Pazarcık’tan ve Bertiz’den çok sayıda millî kuvvet bu çatışmada yer almış, yaralanmış ve şehid olmuştur. Şehid olanların kaydı tutulmamış olduğundan bu muharebelerde kimlerin şehid olduğuna dair elimizde bir bilgi bulunmamaktadır.
MARAŞ-FRANSIZ HARBİ ÖNCESİ ŞEHİD OLANLAR
45-Memili (Doluca’dan. Türkoğlu civarında çatışmalara katılır ve 7 Ocak 1920’de şehid olur.)
48-Eksikli oğlu Süleyman Efendi; (Türkoğlu’ndan. 1886 doğumlu. Babası Eksikli oğullarından Veli Efendi, annesi Melek Hatun. 15 Ocak 1920’de 34 yaşında şehid olur.)
